BOBBERS, BEARS & BERGY BITS

Een dik uur voor de landing wordt ingezet, barst in de stoel naast mij een vrouw plotseling in huilen uit. Ze heeft net Bridget Jones 4 uitgekeken, dat zal er mee te maken hebben. Maar het verklaart niet alle tranen, het is te veel. Er lijkt zelfs sprake te zijn van paniek. En I feel her pain, want die vrouw is míj́n vrouw. In haar hand heeft ze ons contract voor de huurauto. Op dat papiertje staat dat we een internationaal rijbewijs nodig hebben. En die hebben we niet. Aanvragen was een actie van niks geweest, het kost een paar tientjes en een bezoekje aan de ANWB-winkel. Maar we zijn het straal vergeten. In één klap lijkt de hele vakantie in het water te vallen. Zonder dat papiertje geen auto, en zonder auto kom je nergens in Alaska – want dat is onze bestemming. Gevolg: alle voorbereiding en alle voorpret is voor niets geweest. Én we zijn een bak geld kwijt, want dit is geen budgetreisje. Bovendien zullen we snel een plan B moeten verzinnen als we nog iets willen deze zomer. Vier weken thuiszitten is niet des onzes. De gedachten gaan snel nu. Vanuit Anchorage dan maar meteen doorvliegen naar IJsland? Is dat überhaupt haalbaar? Ellen kijkt nogmaals vertwijfeld naar het autohuurcontract en ziet dan een voetnoot in de kleine lettertjes: voor EU burgers is een IRB niet verplicht. Paniek om niks dus? Daar lijkt het op. We halen opgelucht adem. Maar wel met de vingers gekruist. Eerst zien dan geloven.
Die gekruiste vingers komen niet uit de lucht vallen. De zenuwen stonden al strak gespannen. En dan ga je juist fouten maken. Bij het boarden maakte ik een spontane opmerking over een bom die me de vakantie had kunnen kosten. (Het cabinepersoneel had een persoonlijke boodschap op het vliegtuig gezet, ik zeg “dat doen ze bij bommen ook”. Het is niet eens gelogen.) En Teun stapte op het vliegveld in de verkeerde shuttlebus – het beeld van onze zoon met zijn handen tegen het glas is voor altijd op ons netvlies gebrand. De stress begon eigenlijk toen we een week geleden de ESTA regelden, de vrijstelling van visumplicht. Uncle Sam wilde weten of we na 1 maart 2011 een van de volgende landen hadden bezocht, je kent het lijstje wel: Noord-Korea, Irak, Iran, Afghanistan, Somalië…maar dus ook Cuba. En daar, in Cuba, waren wij in 2012. Liegen is zinloos, de hele wereld kan het nalezen. Volgens ChatGPT was het nu game over. We zouden toch een visum moeten aanvragen wat op zo’n korte termijn nooit meer gaat lukken. Geen fijne boodschap. Maar een uur later druppelden dan toch de bevestigingen onze inbox binnen. De waarheid bleek iets subtieler dan Chat ons had voorgespiegeld: alleen voor wie na 12 januari 2021 in Cuba is geweest staat het stoplicht op rood. Met onze reishistorie glipten wij opgelucht door oranje. Maar toch. De media staan deze dagen vol verhalen over toeristen die geweigerd of zelfs opgepakt worden om ogenschijnlijk futiele redenen. Eén ongelukkige like of lollige foto op je telefoon kan je vakantie verstieren. Wij hadden deze reis geboekt ruim vóór de verkiezing van Trump II; met de kennis van nu hadden we wellicht een andere keuze gemaakt. Anderzijds: nu we toch gaan, zijn we heel benieuwd wat we aan gaan treffen. Hoe is het om deze dagen in Amerika te reizen? Hoe denken de Amerikanen er zelf over? Gaan wij überhaupt iets merken van al die de maatschappelijke turbulentie, tussen de gletsjers en de beren? Ongetwijfeld, hoor ik mezelf oreren als mensen erover beginnen. Alaska is immers de staat van Sarah Palin, een van Trump’s wegbereiders. Bij verkiezingen in Alaska winnen steevast de Republikeinen. Al moet gezegd worden dat de vanzelfsprekendheid er iets vanaf is. In 2024 behaalde Trump er 54.54% van de stemmen: afgetekend, maar niet verpletterend. We gaan het zien.
Dit is onze vijfde reis door Noord-Amerika, enkele stads- en werktrips daargelaten. Eerder waren we in het noordwesten van “mainland” VS (Washington, Oregon, Montana, Idaho, Wyoming), in het zuidwesten (Nevada, Utah, Colorado, New Mexico, Arizona), en in zowel het oosten als in het westen van Canada. Ons plan was om dit keer Alaska en Canada te combineren. Dat bleek echter een lastige opgave: autoverhuurbedrijven en verzekeraars willen niet dat je je huurauto over de grens rijdt, waardoor het een peperdure aangelegenheid wordt. Het wordt dus enkel een rondje Alaska. En een beetje een raar rondje ook, wat dan weer te danken is aan Lufthansa. Tot twee keer toe dwongen zij ons om onze vlucht om te boeken. De eerste keer kwam dat eigenlijk wel goed uit. We hadden per abuis over de laatste schoolweek van onze zoon heen geboekt. Doordat onze vlucht werd geannuleerd konden we dat kosteloos herstellen. De tweede keer was minder fijn; een aantal accommodaties lag al vast. Het gevolg is dat we een paar routes dubbel gaan rijden. Het zij zo.
De rijbewijstranen zijn gedroogd; het landingsgestel raakt de grond. Er staat een enorme rij voor de douane. We maken onze borst nat, maar wat volgt is een omgekeerde cultuurshock. Een goeiige beambte loopt langs om te zeggen dat je gerust even uit de rij mag stappen om naar het toilet te gaan. Aan de muur hangen posters over de preventie en bestrijding van griepbesmettingen, van seksueel misbruik en van mensenhandel. Bepaald geen Trumpiaanse thema’s. Aan de verkleuring te zien hangen ze er overigens al een tijdje. Bij de paspoortcontrole worden ontspannen grappen gemaakt. We hebben een vrolijk gesprek over onze reisplannen; als er al iets achter zit dan is dat niet te merken. Zelden zijn we zo vriendelijk onthaald in een land. Er valt toch iets van onze schouders.
We halen onze huurauto op, een Ford Expedition. Vrouw en kinderen springen een gat in de lucht. In Havana aan de Waal word je uitgelachen – wat zeg ik, verketterd – met een auto van dit formaat maar hier tel je niet mee als je er géén hebt. We eten een superlekkere hamburger bij een Koreaanse snackbar en gaan dan op onze eerste missie: het compleet maken van onze kookuitrusting. We zijn van plan om zelf af en toe op een motelkamer een potje te koken. Uit ervaring weten we dat te veel Amerikaanse horeca depressies veroorzaakt. We hadden daarom alvast wat uitzet van huis meegenomen. Bij Walmart kopen we een eenvoudig elektrisch kookplaatje en in de kringloopwinkel een koelbox. Good to go!
EKLUTNA LAKE

Met zo’n verse jetlag heb je geen wekker nodig. Om te voorkomen dat we erin blijven hebben we voor deze eerste ochtend meteen een activiteit gepland: we gaan kanoën. Maar eerst moeten we nog bearspray kopen.
“The bears are hungry. They love tourists.” We zijn bij de Three Bears, de buitensportwinkel vernoemd naar de bruine beer, de zwarte beer en de ijsbeer. De dame die ons te woord staat windt er geen doekjes om, ze zegt het zonder een spoortje ironie. Haar collega doet er een schepje bovenop. “I live up the Mountain. They’re in my yard every day. Very annoying. People don’t use closed containers.” Het verhaal gaat dat de beren een slechte – lees: milde – winter hebben gehad. Als gevolg daarvan zijn ze collectief te vroeg uit hun winterslaap gekomen. Ik zou zeggen, dan heb je als beer nog wat vet op de botten en kan je nog even snoozen. Maar zo werkt dat dus niet. De beren hadden willen uitslapen en nu zijn ze hangry. Lekker dan. De kans dat wij onze bearspray nodig gaan hebben is nog steeds minuscuul – het is toch zoiets als het hamertje bij je autoruit – maar wij laten niets aan het toeval over. De rest van de vakantie draag ik een chemisch wapen bij me. Aan mijn broekriem – want zo’n ding in je handtas is geen optie omdat je dan te laat bent en dat past ook helemaal niet en bovendien heb ik geen handtas.
We rijden voor onze kanotocht naar Eklutna Lake, een uurtje ten noordoosten van Anchorage. Je zou het niet meteen zeggen maar dit ietwat grijzige gletsjermeer heeft een belangrijke functie voor Anchorage. Het voorziet de stad van drinkwater en daarmee ook van (craft) bier. Daarnaast zorgt het voor elektriciteit en voor zalm. En dan kan je er ook nog op varen. In twee tweepersoons kano’s peddelen we onze jetlag weg, een paar uurtjes, in een lekker rustig tempo. Aan het begin van de middag steekt er een stevige wind op maar dan is gelukkig de finish al in zicht.
Na onze vuurdoop in de Alaskaanse natuur vervolgen we onze weg oostwaarts via de Glenn Highway. Deze weg is onderdeel van Alaska Route 1 (AK-1), fameus vanwege de spectaculaire uitzichten. Vlak voordat we bij onze accommodatie aankomen krijgen we een prachtige sneak preview van Matanuska Glacier. Morgen gaan we die gletsjer daadwerkelijk aanraken. Eerst overnachten we in een cabin bij de Majestic Valley Wilderness Lodge. Die naam is niet uit de lucht komen vallen. “Er zitten hier beren en er lopen regelmatig een elandmoeder en -kind rond”, wordt ons bij het inchecken verteld. We geloven het meteen. Vanuit de auto hadden we al een eland met kalf langs de weg zien staan. Op onze vorige Amerikareis hebben we eindeloos gespeurd om er uiteindelijk van grote afstand een te mogen zien; hier lijkt het ons in de schoot te worden geworpen. Overigens betekent dat woordje wildernis niet dat we hier luxe moeten ontberen. We genieten van het BBQ buffet en de jacuzzi.
MATANUSKA GLACIER

De volgende ochtend rijden we een stukje terug over de AK-1. We gaan over de Matanuska gletsjer wandelen. Niet op eigen houtje natuurlijk, maar onder de professionele begeleiding van een jongeman genaamd Beryl. Zijn hobby is survivallen. Concreet betekent dat dat hij zich op gezette tijden met een vliegtuigje laat droppen in de wildernis om vervolgens in een paar weken (!) tijd zijn weg terug te vinden naar de bewoonde wereld. Wij voelen ons in veilige handen. Hij checkt of onze schoenen voldoende waterdicht zijn. We krijgen een helm aangemeten en stijgijzers, want zonder crampons onder de schoenen is het lastig lopen op het ruige ijs. Nadat alle grappen over tampons en croutons gemaakt zijn worden we in een busje naar de gletsjertong gereden. Het zonnige weer van gisteren heeft helaas plaatsgemaakt voor een sluier van bewolking. Toch zijn de verwachtingen hooggespannen. In ontspannen tempo lopen we een rondje over de gletsjer, regelmatig onderbroken door een mini-college in de glaciologie. De nadrukkelijke instructie is om in ganzenpas achter de gids aan te lopen. Een ongeluk zit immers in een klein hoekje – of in een diepe kloof. “De gletsjer ziet er elke dag anders uit,” benadrukt Beryl meermaals. Hij laat ons een fikse kloof zien die pas twee weken geleden gevormd is. En af en toe loopt hij een stukje vooruit om een veilige route te vinden. Behalve ons gezin heeft hij ook een Pools echtpaar onder zijn hoede. Meneer vond het vooraf al een beetje onzin allemaal, dat van die schoenen en die helm, en ook op de gletsjer neemt hij het niet zo nauw met de instructies. Arme Beryl. Maar ook onze eigen dochter heeft even een moeilijk momentje als we haar vragen om haar wapperende broekspijpen – die al eens aan de haakjes van haar bergschoenen zijn bleven steken – in haar sokken te doen. Veiligheid boven fashion. Los van deze strubbelingen kijken we terug op een prachtige hike.
THE INTERIOR

Alaska is enorm groot. En léég. Zevenhonderdveertigduizend inwoners – minder dan Amsterdam – wonen in een gebied zo groot als pak ‘m beet West-Europa. Kijk even op de kaart of visualiseer met me mee: Alaska is een afgeplatte oliebol op twee pootjes. Het ene pootje is de Alaska “panhandle” in het zuidoosten, ingeklemd tussen Canada en de Stille Oceaan. Daar ligt, enkel bereikbaar via de lucht of de zee, Juneau, nota bene de hoofdstad. Het andere pootje is het Alaska schiereiland in het zuidwesten. Deze landtong lijkt een salvo van kleine eilandjes af te schieten richting Japan – of mikken ze op Rusland? (Grappig genoeg zijn die eilandjes de reden dat Alaska niet alleen de meest noordelijke en westelijke maar ook de meest oostelijke van de vijftig staten is.) Verreweg de meeste menselijke activiteit speelt zich af in het zuiden van Alaska. Dat is zowel rond Juneau als in het gebied waar wij beland zijn, tussen de twee pootjes in. De komende dagen trekken wij van de kust landinwaarts, naar de binnenkant van de oliebol, het “Interior”. We zullen overigens nooit verder komen dan Fairbanks, pakweg zeshonderd kilometer boven Anchorage. Daarboven is echt het grote niets. Ja, er is daar nog een weg, de Dalton Highway, van Fairbanks helemaal tot aan Prudhoe Bay aan de noordkust, ruimschoots boven de poolcirkel. Elf uur rijden is dat, over een grotendeels onverharde weg. En dwars door de oliebol dus – pun intended, want deze weg dankt zijn bestaan aan olie. De Dalton Highway is aangelegd als bevoorradingsweg voor het grootste olieveld van Noord-Amerika. Behalve een weg loopt er ook een pijpleiding, van Prudhoe Bay via Fairbanks helemaal naar Valdez in het zuiden. Die pijplijn zullen we nog tegenkomen. De Dalton Highway bewaren we voor een meer avontuurlijke bui. Genoeg aardrijkskundeles. We gaan op pad.
Na een paar uurtjes zijn we in Glenallen. In de bosjes ontwaren we een eland. We doen hier boodschappen – je moet je kansen pakken; het moge duidelijk zijn dat hier niet elke paar kilometer een supermarkt is. We overnachten een klein stukje onder Glenallen, in Copper Center (312 inwoners). Dit plaatsje is rond 1900 ontstaan als een pleisterplaats voor goudzoekers onderweg naar Klondike. Nu is het een mekka voor zalmvissers, aan de Klutina River, een zijstroompje van de Copper River. We slapen in een ietwat shabby woonwagen op een vakantieparkje – bij gebrek aan een beter woord – genaamd Uncle Nicolai’s Inn. Nadat we ons potje gekookt hebben gaan we kaarten en een biertje drinken in de bar.
De volgende ochtend vervolgen we onze weg noordwaarts, over de Richardson Highway, naar Delta Junction. Een groot deel van de weg rijden we inderdaad parallel aan de Trans-Alaska Pijplijn. Hij is dunner dan ik verwacht had, voor een buis die zo’n groot deel van de economie voedt. Het landschap is overigens mooi groen en glooiend, we wanen ons een beetje in Schotland. Langs de weg staat een overvloed aan paarse bloemen. Lupine, denken we. Het dringt nu echt tot ons door hoe verlaten het hier is. Vrijwel de enige mensen die we zien zijn wegwerkers. En, hey, we hadden natuurlijk al niet bij elke milepost een barista verwacht, maar de zoektocht naar ravitaillering valt vies tegen. Het Sourdough Roadhouse? “Sorry we’re closed” staat er. Dat hadden we zonder bordje ook wel gezien. Het volgende Roadhouse is wel open, maar we krijgen nul op het rekest omdat ze over een half uur een bus met toeristen (!) verwachten en nu al zenuwachtig zijn. Poging nummer drie is bij de Paxson Lodge Cafe Cocktails Lounge. Dat klinkt flashy maar het blijkt een dramatische bouwval te zijn. Uiteindelijk vinden we soelaas bij The Lodge at Black Rapids, een stijlvol etablissement, waar de kok na een korte onderhandeling een lekkere lunch met zalm voor ons op tafel zet.
De omgeving begint er wat geordender uit te zien zodra we in de buurt komen van Delta Junction (918 inwoners). Wildernis maakt plaats voor landbouw. Ons appartement in Delta Junction is zo fijn als het maar zijn kan, een comfortabel souterrain met een wasmachine, een droger en een multicooker, en natuurlijk een Amerikaanse vlag in de voortuin. In de boekenkast: How to raise a wild child? Door de achtertuin loopt een snelstromend beekje, een zijtak van de Tanana River; om de hoek is de Clearwater State Recreation Site. Voordat we de volgende ochtend onze weg vervolgen nemen we een kijkje bij Rika’s Landing Roadhouse in Big Delta. Tijdens de Goldrush was dit een overnachtingsplek en handelspost. Nu is het zo’n typisch Amerikaans museumpje.
NORTH POLE

We vervolgen onze weg naar North Pole, een plaatsje bij Fairbanks. We zijn hier ongeveer op de breedtegraad van Reykjavik, de echte noordpool is nog wel een kleine drieduizend kilometer reizen. Een paar slimme citymarketeers hebben desondanks besloten om hier een plaatsje te stichten dat geheel gewijd is aan Santa Claus. Er is een grote winkel tot de nok toe gevuld met kerstkitsch, buiten staat een megakerstman opgesteld, en alle lantaarnpalen zijn in de vorm van een zuurstok. Je zou er Santa Claustrofobisch van worden. Vergeef mij deze woordspeling zoals ik ook die citymarketeers vergeef. De banen liggen hier immers niet voor het oprapen, je moet wat. In Fairbanks bezoeken we de Walmart waarna we onze route vervolgen in westelijke richting en vervolgens zuidwaarts. Als afstand tot de evenaar de maat is dan was dit het hoogtepunt – het breedtepunt? – van onze vakantie, maar qua bezienswaardigheid hebben we al mooiere dingen gezien en zijn de verwachtingen hooggespannen voor wat nog komen gaat. Wat ook speelt: deze regio werd geteisterd door bosbranden. Op sommige stukken is het landschap langs de weg overduidelijk zwart. De branden zijn inmiddels redelijk onder controle, we kunnen onze weg veilig vervolgen. Wel had de Northern Sky Lodge vlak van tevoren onze boeking geannuleerd in verband met de branden. Als alternatief hebben we een mooi hutje gevonden bij Denali National Park. We kletsen wat met onze buren, een gezinnetje uit Georgia. En we eten een gezonde bonensalade op het “deck” van ons hut.
Het lijkt alsof we al weken op pad zijn maar het is pas zes dagen. Hoe dan ook, de laatste restjes jetlag zijn overwonnen. We zijn dus klaarwakker voor een leuk avontuur: raften op de Nenana River in Denali National Park. Zo’n excursie begint met veiligheidsinstructies. Die kunnen saai en obligaat zijn – maar niet in Amerika. De uitleg wordt gegeven door een jongeman met main character energy. Hij heeft de directheid van een legercommandant, het charisma van een televisiedominee en de humor van een stand-up comedian. Hij voorziet ons een voor een van een drysuit. Omdat die pakken zowel duur zijn als delicaat – een gevaarlijke combinatie – verbiedt hij het ons om erin rond te lopen zonder waterschoenen aan. Anders komen er gaatjes in, “and y’all know…kleine gaatjes in latex geven grote problemen!” Dat werk. Efficiënt worden de bus ingewerkt, waarna we in de boot stappen bij stuurvrouw Terra. Jetzt geht’s los! Na een paar opwarmertjes begint het echte werk. Af en toe piekt de adrenaline maar Terra loodst ons uiterst behendig door alle stroomversnellingen. En het moet gezegd: als er al iemand overboord zou gaan dan zijn wij het waarschijnlijk niet. We delen de boot met een paar tachtigers en een paar kids die een stukje jonger zijn dan die van ons (al ziet een van die tachtigers onze dochter aan voor een achtjarige – al is ze toch bijna dertien en bepaald niet de kleinste van de klas). Het water waar we op varen zat volgens Terra twaalf uur geleden nog in de gletsjer. Die dure wetsuits klinken dus als een nuttige levensverzekering. Het weer begon grijs maar gaandeweg klaart het op. Ellen spot een adelaar. De dag kan niet meer stuk. We ronden af met een pizza zo groot als een terrastafel.
DENALI

De naam Denali viel al. Zo heet de berg waar dit nationaal park naar is genoemd. Althans: zo noemden de oorspronkelijke bewoners hem, totdat een goudzoeker besloot de berg te noemen naar de latere president William McKinley. In 1917 werd dat officieel, totdat Obama in 2015 Mount McKinley terug wijzigde naar Denali…waarna Trump in 2024 de naam weer terugzette naar Mount McKinley. McKinley was de president van het protectionisme en de importtarieven; ziedaar de motieven van Trump. Om me heen hoor en zie ik toch vooral nog de naam Denali. Komt dat doordat mijn bubbelfilters net ietwat links van Trump zijn afgesteld, of kan men het hier zelf ook allemaal niet bijhouden?
Denali piekt 6190 meter boven zeeniveau en is daarmee de hoogste berg van Noord-Amerika. Even nerden: Denali is mogelijk zelfs de hoogste berg ter wereld. Niet de piek maar het dal is de crux in deze kwestie – vanaf waar meet je? Zeeniveau is ook maar een keuze. Gemeten ten opzichte van zijn directe omgeving behoort Denali tot de allerhoogsten. Anders gezegd: Everest en co hebben hoge buren; Denali doet het in zijn eentje. Hoe dan ook, “Denali zien” prijkt op vele bucket lists. Het enigma wordt verder vergroot doordat de berg vaak in wolken gehuld is. We rijden in onze huurauto de Denali Park Road op. Alleen de eerste veertien mijl zijn bereikbaar met een eigen auto, daarna mag je alleen met een tourbus verder. Dat is niets voor ons. Het landschap is groen en glooiend, in de verte zien we het gebergte waaronder een sneeuwwitte Denali. Het is een mooi uitzicht, zeer zeker, maar is dit zoveel indrukwekkender dan alle andere dingen die we gezien hebben? We zijn ietwat underimpressed.
TALKEETNA
We overnachten in The Inn at Liberty Farms. Het is een prachtige B&B. Dat komt niet in het minst door de karaktervolle gastvrouw, door haar personeel met liefde en enig ontzag aangeduid als “Miss Linda”. Op de veranda laat zij een heerlijk uitgebreid ontbijt en diner serveren. En ‘s avonds bij de vuurkorf met marshmallows horen we de gory details over hoe het is om hier te leven. Bijvoorbeeld over dat ze in de winter zomaar een derde van hun leven bezig zijn met sneeuw ruimen. Het is zo’n vast, routineus onderdeel van het bestaan dat onze gastvrouw er zelf verbaasd over lijkt. Natuurlijk komen er ook stoere berenverhalen – maar vergeet de elanden niet. “Die veroorzaken veel meer doden. Een eland op je oprit is een geldig excuus om een paar uur te laat op je werk te komen.” De plek met de hoogste elanddichtheid in Alaska is ironisch genoeg Anchorage, omdat daar niet op ze gejaagd mag worden. Die jacht is volgens Linda sowieso sterk gereguleerd. Subsistence hunting (jagen voor zelfvoorziening) stelt inheemse gemeenschappen in staat hun traditionele leefwijze te behouden. Jaag je méér dan wordt het commercieel en gelden er strengere regels. Dat laatste is de reden dat er op ons bord geen wild ligt. Bijzonder is dat er in Alaska zelfs een systeem is voor het nuttig verwerken van roadkill: je kan op een lijst komen om gebeld te worden om een kadaver binnen vijfenveertig minuten na een aanrijding te “redden” voor consumptie.

Als kers op de taart biedt Miss Linda ons aan om met haar mensen een stukje te gaan rijden op quads. “Zeg maar als jullie zin in hebben. Het is inbegrepen.” Zo staan wij vrijdagochtend klaar in het gelid terwijl medewerker Connor en zijn zwangere vrouw een rijtje all-terrain verhicles voorrijden. Connor is goed voorbereid: hij heeft bearspray én een pistool op zak. Dan gaat het heel snel: van “zíj́ zullen toch wel rijden?” via “maar waarom dan zoveel quads?” naar “oh, Ellen rijdt ook” en “oei Stijn ook” naar “ach, de kinderen mogen het ook wel even proberen”. En zo rijden we na een korte instructie in colonne met flinke snelheid de bush in, wij afwisselend in een drie- en een éénpersoonsquad. Over stoffige, hobbelige bospaadjes rijden we naar een snelstromend riviertje vanwaar we na een korte pauze terugrijden. Van de aanvankelijke terughoudendheid is dan al niet veel meer over. Er wordt nog net niet gevochten over wie achter het stuur mag.
Na het quadavontuur nemen we een kijkje in Talkeetna, een historisch stadje dat zijn bestaan dankt aan goudzoekers en de Alaska Railroad. Nu is het een toeristische hub. Er heerst een gemoedelijk braderie-achtig sfeertje. Op de stoep staat een bejaarde dame met een nest konijntjes. “Bouncing Bunny Therapy” en “Hugs for peace” heeft ze op een kartonnen bord geschreven. Iedereen die wil mag even een konijntje vasthouden, gewikkeld in een doek, om mee te knuffelen. Haar echtgenoot hangt intussen in de bijrijdersstoel van hun auto, met het raampje open. Telkens als er iemand langs loopt gooit hij “per ongeluk” een stichtelijk boekje op de grond waarna zich een lang en repetitief gesprek ontwikkelt, over zijn carrière als gevechtspiloot, over hun te jong overleden zoon, en natuurlijk over The Lord. Hij is overduidelijk dement, maar zijn evangelisatiereflexen zijn nog intact. We sluiten de middag af met een spontane dip in Trigger Lake. Dat wil zeggen: Ellen en ik dippen; de kinderen kijken vanaf de steiger toe. Die vinden het toch wat cringe en awkward om in je ondergoed in het koude water te springen. Ach. Er is buiten ons geen ziel te bekennen. Het ergste wat je kan gebeuren is dat je door de muggen opgegeten wordt. Of door een beer, maar daar hebben we belletjes tegen.
Na een warm afscheid van Miss Linda en haar lodge – tweemaal, omdat Tessel er na een half uur rijden achter komt dat ze haar ijsbeerknuffel op bed heeft laten liggen – vervolgen we onze route zuidwaarts. We verlaten het Interior en rijden terug naar de kust. Het is een lange rit, via Whittier naar Seward. Voor de tweede keer doen we Anchorage aan. We eten er een lekkere lunch bij Charlie’s Bakery, een bruisend Aziatisch eettentje, maar we stellen ook vast dat we in de grootste stad van Alaska niets te zoeken hebben. Het is een saaie stad vol beton; voor reizigers meer een middel dan een doel.
WHITTIER

Als je doorrijdt wordt het vanzelf weer mooi. De Seward Highway Scenic Byway voert ons langs de noordkant van de Turnagain Arm. Deze zeearm is verbonden met de Golf van Alaska en staat bekend om zijn uitgestrekte (en verraderlijke) wadden door de enorme getijdewerking. De laatste kilometers naar Whittier gaan via een tunnel. En niet zomaar eentje. Het is de langste autotunnel van Noord-Amerika. Nou ben je dat kennelijk al met vier kilometer lengte, maar let wel: deze heeft slechts één rijbaan. Wij hebben eerder door eenbaanstunnels gereden, in Noorwegen en IJsland en de Faeröer. Die tunnels worden typisch door twee rijrichtingen tegelijk gebruikt, met om de paar honderd meter een uitwijkhaventje om tegenliggers te kunnen passeren. Deze tunnel is anders. De Whittier Tunnel – officieel: Anton Anderson Memorial Tunnel – is een “bimodal” tunnel: hij wordt afwisselend geblokt wordt voor autoverkeer uit een van beide richtingen óf voor treinverkeer. We rijden tien minuten lang over een ondergrondse spoorbaan! Pas sinds de eeuwwisseling kunnen auto’s er ook doorheen; voor die tijd kon je Whittier alleen bereiken via de lucht, met de boot, of met de trein dus.
En dan ben je in Whittier. “Everything is prettier than Whittier,” zeggen ze hier. Het is begrijpelijk waar die zelfspot vandaan komt. In de Koude Oorlog was het stadje een belangrijke militaire basis. Dat verleden heeft zo zijn sporen nagelaten. Een pontificaal flatgebouw trekt meteen de aandacht. Dit was het hoofdkwartier van de US Army Corps of Engineers. Nu is het een appartementencomplex waar vrijwel alle Whittier-ers wonen. Het gebouw is via ondergrondse tunnels verbonden met allerlei voorzieningen zoals winkels en een school. Je hoeft de deur niet uit. Dat is best handig, want Whittier is een van de meest regenachtige plekken ter wereld. Om het nog maar niet te hebben over de winters. Wel even vitamine D bijslikken!
Afgezien van koudeoorlogsartefacten valt vooral op hoe fenomenaal de ligging is. Whittier ligt aan het Passage Canal, een uitloper van de Prince William Sound. Het stadje is omringd door gletsjers. We trekken onze bergschoenen aan en lopen het Portage Pass Trail. Het is een flink stuk omhoog kachelen. Zoiets gaat bij ons altijd gepaard met de nodige herrie: eindeloos gevloek en getier van pubers die klagen dat dit niet afgesproken was, eindeloos gevloek en getier van ouders over het eindeloze gevloek en getier van die pubers… Het houdt nooit op. Toch zal hier wel een positief evolutionair verhaal achter zitten: je moet de beren lang van tevoren waarschuwen dat je eraan komt. In stilte wandelen is levensgevaarlijk. De beloning als we boven zijn maakt ook iets goed: chocola, en natuurlijk een mooi uitzicht op Portage Lake en Portage Glacier.
SEWARD

We vervolgen onze weg naar Seward. We bevinden ons nu op het Kenai Peninsula. Dit schiereiland alleen is al pakweg twee keer zo groot als Nederland. We zien ineens veel campers op de weg, dit is een populaire regio voor reizigers. We overnachten in Seward in wat het scharrigste motel is in ieder geval van deze reis; andere accommodaties hier waren onbetaalbaar. Het Marina Motel, het klinkt nog alsof het heel wat is. Voor dit soort situaties hebben we een luchtbed en een slaapzak ingepakt, zodat Teun op de grond kan slapen en we de pijn van de beschikbare bedden iets beter kunnen verdelen. Dit is ook het soort kamers waar wij dan met onze kookuitrusting zelf zouden gaan koken. Je voelt hem al: die challenge stellen we een dagje uit. In plaats daarvan eten we een superhamburger in een tot snackbar omgetoverde schoolbus. Alles om de volgende ochtend fit te zijn voor een mooie excursie.
Onder leiding van Captain Tammy en haar crew gaan we de hele dag rondcruisen in de fjorden van Kenai Fjords National Park. “World-Class Wildlife and Glacier Cruises”, ronkt de brochure. En daar is geen woord aan gelogen. In zeveneneenhalf uur tijd krijgen we een overvloed aan moois voorgeschoteld: orka’s, Dall-bruinvissen, zeeotters, heel veel bultrugwalvissen, (kuif)papegaaiduikers, zeehonden, zeeleeuwen, zalmen, kwallen, Amerikaanse zeearenden, berggeiten, gletsjers, ijsbergen en margaritas met ijsbergijs. Het weer werkt niet helemaal mee, het is een grijzige dag en aan het einde begint het zachtjes te regenen. De close-ups van de kalvende Holgate en Aialik gletsjers waren ongetwijfeld nog spectaculairder geweest als de zon had geschenen. Toch is het een buitengewoon mooie boottocht. Regelmatig gebeurt het dat we niet weten welke kant we op moeten kijken, zoveel is er tegelijk te zien. Absoluut hoogtepunt zijn de walvissen. Bultrugwalvissen eten maar de helft van het jaar maar dan zijn ze er ook wel tweeëntwintig uur per dag mee bezig (als dat geen intermittent fasting is?). Een van de jachttechnieken die ze gebruiken is bubble-net feeding: een groep walvissen blaast gezamenlijk een enorm net van luchtbellen om een school vissen te verwarren en te isoleren. Daarna hoeven ze de vissen alleen nog maar met hun baleinen uit het water te filteren. De walvissen coördineren dit hele proces met behulp van geluidssignalen die Captain Tammy met een onderwatermicrofoon probeert op te vangen. En zij lijkt er een goede neus voor te hebben, want we zijn er meerdere keren getuige van hoe een grote groep walvissen deze strategie ten uitvoer brengt.
Maandag is een prachtige dag, de zon schijnt, het is zeventien graden. We maken er een gevarieerd dagje van. We lopen ‘s morgens de Exit Glacier hike, en rijden daarna een stukje terug naar Moose Pass om te zien hoe die bij mooi weer is. We vinden een prachtig strandje en nemen een koude duik in het Upper Trail Lake. Bij Bear Creek is een kleine salmon hatchery, we staren een tijdje in het stromende water om de zalmen te zien springen. Later trouwens meer hierover. Het is in deze omgeving dat we voor het eerst een grote Trumpvlag zien wapperen in een tuin. We hebben de afgelopen week minder aan Trump gedacht dan door de bank genomen thuis gebeurt met een Nederlandse krant op schoot. (Waarmee ik niet wil zeggen dat die kranten er niet meer over moeten schrijven hoor, gewoon een constatering.)
Energetisch hoogtepunt van de dag is een gesprek met de kinderen, tijdens de lunch, over het onderwerp eten. Het zal geen geheim zijn dat Amerikaanse porties in restaurants astronomisch groot zijn. Het is eigenlijk net als vroegâh bij de Chinees: van een bestelling voor twee personen kan je met zijn vieren eten, en dan hou je nog over voor de rest van de week. Probleem is dat onze beide kinderen – en een enkeling in het bijzonder – nogal vies zijn van delen. Iets voor jezelf bestellen is de heilige graal. En als je dan op vakantie bijna een maand lang vrijwel elke dag ergens voor de lunch gaat zitten, dan loopt het ontiegelijk uit de hand, zowel qua dollars als qua calorieën. A fortiori als die extra calorieën niet gecompenseerd worden door een activiteitenpatroon boven het homeostatisch minimum – quod non, of juist wel, ik weet het ook niet meer met al die Latijnse uitdrukkingen en ingewikkelde bijzinnen. En dan heb ik het nog niet eens over de hoeveelheid doggy bags die je alsnog in de vuilnisbak flikkert. Lang verhaal kort: het was een pittig gesprek. Maar we hebben een gezamenlijke slotverklaring. En er kwam nauwelijks dwang bij kijken. Onze dochter bestelt vanaf nu – waar mogelijk – “half a Ceasar salad to share with my brother”. En om de afspraken meteen kracht bij te zetten, hebben we onze kinderen overgehaald om hun initiële keuze, een hamburgermenu, te wijzigen in een dirty chilli fries, wat in Europese oren klinkt als iets van de snackkaart nietwaar, misschien een bijgerecht of een hartig tussendoortje, in elk geval niet als een hoofdgerecht. Maar in dit megalomane land blijkt het dus een combinatie te zijn van twee hoofdgerechten, en dan niet half-half maar héél-héél, een ordinaire stapeling van een grote friet kapsalon én een chili con carne XL, hatseflats bovenop elkaar. En dat keer twee, niks delen. God save America! En ons ook graag.

Het is tijd voor verandering dus. Voor een stukje vorming, voor keihard werken voor je eten. Voor misschien-wel-met-honger-naar bed. In al onze pedagogische wijsheid hebben wij de meest Alaskaanse activiteit uitgekozen die je maar kan bedenken: we gaan vissen. Jazeker. Merk op dat ik zojuist de woorden activiteit en vissen in één zin gebruikte. Dat is een primeur. Vissen is voor mij een Duitser die de hele dag op een krukje naar een dobber zit te staren terwijl ik in de Ooijpolder met ijzeren discipline mijn hardloopschema’s afwerk. Als vissen een werkwoord is, dan is de grammatica stuk. En sportvissen is een oxymoron, dat wil ik even genoteerd hebben. Ik zeg er bij: wij hebben er geen verstand van.
“Waar wil je op vissen?” had de touroperator aan Ellen gevraagd.
“Eh…op vis?”
We trokken onze credit card, ontvingen een tijd en een locatie, en zetten de wekker om kwart voor zes. Het tentje met breakfast burrito’s is al geopend, dat hadden we vooraf gecheckt. Reeds vanaf vijf uur zelfs, “to feed the fisherman”, ons dus. Het is eerst een stukje rijden naar Cooper Landing. Het landschap ligt er mooi bij in het zachte ochtendlicht. Op de afgesproken plek ontmoeten we Jordan. Hij is onze gids en leermeester. Hij is uit ander hout gesneden dan die reli-clown laatst bij het raften. “I’m very serious about fishing,” zegt Jordan. “Maybe a bit too much.” Copy that. We gaan vliegvissen op de Kenai rivier, vanuit een roeibootje.
De rolverdeling is helder: Jordan roeit, het water stroomt, wij vissen. Je kan nu twee dingen doen, leren we. Je kan midden op de rivier voor anker gaan of je kan je bootje met de stroom mee laten voeren. Vanuit beide posities kan je je bobber uitwerpen maar de techniek verschilt. Jordan leert ons casten, menden en reelen. Het tempo ligt hoog. Ellen en Teun pikken het redelijk op, Tessel en ik worstelen. (“Jullie denken te veel!” Ik hoor het mijn rijinstructeur nog zeggen.) Jordan is een man van weinig woorden. Maar wat hij zegt komt aan. “Cast! Cast!! Cast!!!” roept hij als je even niet scherp bent, onmiddellijk gevolgd door “Mend! Mend!!” En als Tessel met een krachtige worp van haar hengel bijna een oogbal of een neusvleugel aan de vissen voert, houdt hij zich niet in: “THAT IS VERY DANGEROUS!!” Tussen de bedrijven door horen we Jordan uit, over de visserij en over het leven in Alaska. Iemand had ons eerder deze week gemansplaind dat “heilbot” het enige echte vissen is, we vragen Jordan wat hij daarvan denkt. “That they’re stupid.” Hij doet geen moeite om zijn irritatie te verbergen. “Kijk, over meningen valt niet te twisten, if you know what I mean. Maar leven wij nu dan in een illusie!?”
Eénmaal hebben we beet. Nou ja, “we”: Ellen. Of eigenlijk Jordan, met Ellen’s hengel, net als hij voordoet hoe het moet. Snel en geroutineerd haalt hij de vangst naar binnen, het is een Dolly Varden. (Ik verstond Dolly Parton maar gelukkig is er internet.) Wat volgt is gestuntel. Jordan wil dat Ellen Dolly met haar handen aanpakt. Dan kan Stijn een trophy shot maken. Maar Stijn heeft een hengel vast. Met zijn andere linkerhand probeert hij zijn telefoon te ontgrendelen. En een levende vis is wel het laatste wat Ellen in haar handen wil hebben, God nee, zíj́ wil de camera. Maar het was háár hengel hè. “Je moet snel zijn!” commandeert Jordan. “Hij kan niet ademen hè.” Enfin. Kijkend naar het resultaat was Ellen dus nipt de beste van de klas. Maar kijken we naar het proces dan was ik het. Nooit eerder bereikte iemand in zo’n korte tijd het stadium “bewust onbekwaam”. Noem mij gerust een snelle leerling.
HOPE

We rijden door naar Hope, een klein plaatsje met een paar honderd inwoners, gelegen aan de zuidkant van de Turnagain Arm. Hope is een favoriete weekendbestemming voor inwoners van Anchorage, dat aan de overkant van de zeearm ligt. Nu, midden in de week, is het er rustig. Iets te rustig misschien, van de weinige restaurantjes zijn er diverse gesloten. De meeste mensen zien we nog aan het einde van Main Street. Dat is waar Ressurection Creek uitstroomt in de wadden van Turnagain Arm. Het is een populaire plek om op zalm te vissen, niet vanuit een bootje zoals wij deden, maar met een werphengel staand in het water. We kunnen er eindeloos naar kijken (en moeten ons inhouden om niet “Cast! Cast!! Cast!!!” te gaan roepen). Het is gebruikelijk om, als je je vangst opeet, de resten terug te geven aan de natuur door ze in het water te gooien, maar mij dunkt dat Albert Heijn een klein kapitaal kan verdienen aan de stukken zalm die hier in en rond het water rondslingeren. We wandelen een klein stukje richting de wadden. Verder lopen is niet verstandig: als je in het drijfzand terecht komt, loop je een serieus risico om door het getij opgeslokt te worden.
Wat ons opvalt in Hope en veel andere plekken in Alaska, is dat op elk erf wel een aantal oude auto’s of landbouwwerktuigen liggen weg te roesten. Sommige tuinen zijn net een autokerkhof. Maar als je zoveel ruimte hebt als in Alaska, waarom zou je het dan opruimen? Wacht vijftig jaar en het is een museum.
We verblijven in Hope in wat je met enige fantasie een vakantieparkje kan noemen. Een kleine tegenvaller is dat ons huisje een dry hut is, een hutje zonder sanitair. Als je naar de wc wil moet je naar het toiletgebouwtje. Dat is amper vijftien meter lopen – maar wel door bear country. Zou het? “Een paar mijl verderop zagen we twee grizly cubs”, horen we van een Amerikaans stel. Zoals veel Alaskanen zijn ze hierheen gemigreerd vanuit “mainland” VS. Waarom? “Voor het buitenleven, voor het vissen, het jagen, de vrijheid, het weg van de mensen zijn, het mind-your-own-business.” Dit is wel een rode draad hier, iedereen begint erover. “Politie zie je hier maar twee keer per jaar: op Onafhankelijkheidsdag – 4 juli – en op Oudejaarsavond, vanwege het vuurwerk. Verder houden we elkaar in het gareel.” Het is ook wat Jordan zei over de oostkust: “Dat noemen wij politiestaten. Hier in Alaska vallen ze je niet lastig, as long as you don’t mess up”.
Donderdagochtend rijden we terug naar Cooper Landing en vandaaruit via Soldotna naar de westkust van het Kenai schiereiland. De zon schijnt, we zijn on the road, we genieten. Interessant aan deze regio is dat er nog flink wat Russische invloeden zijn. De Russen waren vanaf de achttiende eeuw de eersten die Alaska koloniseerden, ze waren vooral uit op de lucratieve handel in otterpelzen. Tussen 1799 en 1867 was er zelfs officieel sprake van Russisch Amerika. Halverwege de negentiende eeuw kwam Rusland in geldnood, onder andere door de dure Krimoorlog, en in 1867 verkocht tsaar Alexander II het gebied aan de VS voor 7,2 miljoen dollar. Niet elke Amerikaan was toen onder de indruk van de deal, men sprak van “Seward’s Folly”, naar de hoofdonderhandelaar aan Amerikaanse zijde. Het duurde tot 1918 voordat Alaska de 49e staat van de VS werd. Wij nemen een kijkje op de Russische begraafplaats in Ninilchik. Er zijn lelijker plekken om onder de grond te liggen. We stoppen ook in Nikolaesk, iets naar het zuiden en van de weg af. Het is een klein plaatsje met een Russisch orthodoxe kerk en een restaurant dat onze nieuwsgierigheid prikkelt maar helaas gesloten is. Dit plaatsje heeft overigens een veel recenter oorsprong: het is rond 1968 gesticht door vijf families, religieuze vluchtelingen die na de Russische Revolutie uit Siberië vertrokken en uiteindelijk via China, Brazilië en Oregon hier in Alaska aanbelandden, op de vlucht voor de moderniteit.
SELDOVIA EN HOMER

In Homer grijpen we de kans om snel wat oesters te eten op de Spit, voordat we op de boot stappen naar Seldovia. Seldovia ligt ook op het Kenai schiereiland, hemelsbreed amper twintig kilometer van Homer, maar het is alleen per boot te bereiken. Er is gewoon geen weg. We hebben dus de auto achtergelaten en een klein rugzakje met kleren ingepakt. “Het water is choppy,” waarschuwt de kapitein. “En het kan zijn dat ik hier en daar een scherpe bocht maak voor een otter of walvis.” Die walvissen zijn we niet tegengekomen – wel een zeehond trouwens – maar zijn waarschuwing was volkomen terecht. De uitdaging is om een plekje te vinden aan boord waar je niet zeeziek wordt, niet zeiknat wordt en niet blauw wordt van de kou.
Om de tweehonderd meter te overbruggen van het haventje naar ons appartement heeft onze gastvrouw een taxi geregeld. Het blijven Amerikanen. Nog verrassender is dat Seldovia vol staat met auto’s, veelal grote, dure trucks. Waar komen die vandaan? En vooral: wat doe je hier met zo’n auto? Seldovia heeft namelijk maa drie mijl aan straten. Rond het dorp is er dan nog tien mijl aan weggetjes om uit te waaieren, maar dan houdt het echt op. Laat dit overigens niet het beeld geven dat Seldovia een lelijk autoghetto is. Integendeel, het dorpje is een oase met een gemoedelijke uitstraling en charmante houten huisjes gelegen aan het water. Overal is fancy houtsnijwerk te zien. We slapen hier twee nachten maar we hebben de pech dat het geen moment stopt met regenen. Bij zonnig weer moet het hier geweldig mooi zijn. We annuleren de kano’s die we gereserveerd hadden; vorming is goed maar het mag ook leuk zijn. Vrijdag aan het eind van de middag speelt er een bandje op een vlonder in het water. Het optreden is een amuse voor het grotere Songs on the Slough festival dat de volgende dag plaatsvindt. Er zijn slechtere plekken om een feestje te bouwen. Zaterdagochtend stappen we op de boot terug naar Homer. In het haventje zwemt een otter, hij laat zich niet afschrikken door ons.
Drie nachten blijven we in Homer, “Halibut fishing capital of the world”. Bij Anchor Point zien we hoe een megatruck in rap tempo de ene na andere vissersboot uit de zee sleept. Dit is andere koek dan wij met Jordan en Dolly in een roeibootje. Homer is een aangename plek om te verblijven. We bezoeken een farmers’ markt en bewonderen de vloot aan watervliegtuigjes in Beluga lake. Het stadje ligt aan de monding van Kachemak Bay. Vanuit de kust loopt er een smalle landtong tot halverwege de baai in, de befaamde Spit. ‘s Avonds bezoeken we een strandje op de Spit, we volgen een nieuwsgierige zeeotter die baantjes trekt langs het strand. En we struinen over Bishop’s Beach, een enorm strand met getijdepooltjes. Bij Kachemak zien we een man in zijn eentje op de uitgestrkte wadden, we kunnen niet goed zien wat hij aan het doen is en besluiten naar hem toe te lopen. Hij verzamelt clams, schelpdieren. Hij heeft een soort grote appelboor die hij in het wad steekt, waarna hij de schelpjes zo uit de modder kan rapen. “Ik doe dit al vijfenveertig jaar,” vertelt hij ons. “En sinds ik 65-plus ben hoef niet meer te betalen voor licenties.” Teun mag het ook even proberen terwijl Ellen mooie foto’s maakt.
We slapen in een prachtig huis in de heuvels met uitzicht op de Spit. Gastvrouw is Anne, een tengere dame gezegend met maar liefst 22 achterkleinkinderen. Haar kleinzoon Alex regelt de zakelijke kant, hondje Harmony kwispelt overal vrolijk tussendoor. Onze kinderen hebben al diverse keren de wens geuit om te overnachten in de auto. Ze krijgen toestemming van Anne om de kussens van de sofa achter in de auto te leggen. De wetenschap dat er wel eens een bruine beer en een eland met kalf over het gazon waggelen houdt ze niet tegen. Terwijl de kinderen in de auto liggen, raak ik verzonken in een encyclopedisch boek over bear attacks. Het boek staat vol met bloedstollende anekdotes van mensen die zo’n aanval hebben overleefd. Het is intrigerend leesvoer. Intussen vertrouw ik op het staal van onze Amerikaanse huurauto.

Actief hoogtepunt tijdens on verblijf in Homer is een prachtige kanotocht met gids Asta. Met een watertaxi gaan we naar de overkant, naar Kachemak Bay State Park. Daar worden we gedropt op een verlaten strandje, vanwaar we het Saddle Trail lopen. We zijn blij dat we Asta bij ons hebben. “We zullen een hoop uitwerpselen zien van beren”, zegt ze, maar we hoeven ons geen zorgen te maken. “Zwarte beren zijn in principe niet agressief, en de bruine beren zijn op dit moment te druk met hun zalm.” Asta laat ons zien welke bessen eetbaar zijn en welke giftig. “Only eat when I say you can!” Na een ruim uur lopen, arriveren we bij Grewingk Glacier Lake. Daar is een depotje met de kano’s. Een paar uur peddelen we over het meer tussen de ijsbergen, richting de gletsjer en weer terug. We maken onderweg een lunchstop op een strandje en klauteren vandaar nog een stuk omhoog voor uitzicht. De zon schijnt, de temperatuur tikt vandaag de twintig graden aan. Asta zegt dat het de warmste dag die zij hier ooit gegidst heeft.
Na drie dagen nemen we afscheid van Homer. Anne vraagt al haar gasten om met viltstift een steentje te decoreren. Dat verzoek is aan Tessel en Ellen goed besteed. Ellen had eerder aan Anne gevraagd of ze toevallig weet wie de Clam Man is die wij ontmoet hebben. Het zou zomaar kunnen, het is een kleine gemeenschap. Terwijl we afscheid nemen vertelt Anne dat ze zich om twee uur vannacht ineens realiseerde wie het is. Ze gaat de foto die Ellen van hem maakte voor hem afdrukken. Later krijgen we een berichtje dat Clam Man verheugd was met het portret. Het is in al die jaren zelden gebeurd dat iemand hem zo aan het werk zag.
PALMER EN HATCHER’S PASS

We hebben een lange etappe voor de boeg, van Homer naar Palmer een klein uur boven Anchorage. We verlaten het Kenai Peninsula via de Sterling Highway, de weg die begint op het puntje van de Homer Spit. Het is de enige snelweg in dit deel van het schiereiland en daarmee een kritieke verkeersader. We eten onderweg in Anchorage bij Raising Cane’s, een fastfoodketen die op de bucket list van onze kinderen stond. En op zoek naar crocs raken we verzeild in een typisch Amerikaanse shopping mall met op de begane grond…een ijsbaan.
Palmer is een plek met een bijzondere ontstaansgeschiedenis. Het stadje kwam begin jaren dertig in zeer korte tijd tot wasdom door de New Deal politiek van Franklin D. Roosevelt. Hij plaatste 203 families uit het door droogte geteisterde Great Plains over naar Alaska om daar een nieuw bestaan op te bouwen. Gemakkelijk zal het niet geweest zijn, maar veel afstammelingen van deze migranten “boeren” nog steeds in de regio. We zijn in Palmer te gast bij een jong koppel, ze passen op de B&B van hun (schoon)ouders die twee jaar op missie zijn. Zij verzorgt ons ontbijt alvorens ze naar haar werk gaat als juf op een basisschool. “Zeg maar hoe laat jullie willen ontbijten”, zegt ze, “dan maak ik wat warms klaar, niks uitgebreids hoor, gewoon, y’know, dat je wat te eten hebt.” De volgende ochtend op het afgesproken tijdstip wordt op de ontbijttafel, naast de gebruikelijke fruit en granen, een enorme stapel pannenkoeken opgebouwd. Zelfs Teun en ik kunnen hier niet tegenop eten. Na het ontbijt verkennen we Palmer. Het is ietwat regenachtig, maar we vermaken ons wel, we bezoeken wat thrift stores, kringloopwinkels, en we spelen kaartspelletjes in een van de craft beer brouwerijen.
Op twintig mijl van Palmer ligt de Hatcher Pass. We trekken onze bergschoenen aan en lopen een stukje van de Hatch Peak & April Bowl Trail, langs prachtige blauwe ijsmeertjes en hier en daar sneeuw. Terug bij de auto nemen Ellen en ik een snelle dip in het meertje. Het is vandaag de laatste dag van juli. En het water is ijskoud. “Een paar weken geleden was deze nog bevroren en over paar weken is hij weer bevroren”, vertelt een vriendelijke jongeman. Hij is met zijn fiancee op stap om haar de omgeving te laten zien. Ze zijn uitgedost in wat wij klederdracht zouden noemen, een gevalletje tradwife en -man. Hij is hier geboren en getogen, zij komt overduidelijk uit een meer aangeharkte omgeving. We vragen ons af of dat wel goed gaat. Maar waar bemoeien wij ons mee. Na een lunch in Hatcher Pass Lodge, een berghut in Alpenstijl, bezoeken we het Independence Mine State Historical Park, een voormalige goudmijn. Sinds de mijn in de jaren vijftig uit operatie ging is het sterk in verval geraakt, en dat is te zien. Desondanks is het een leerzaam museumpje.
Op vrijdagochtend checken we uit. Voordat we Palmer verlaten lopen een ronde over de farmers’ market. Daar ontmoeten we onze gastvrouw nogmaals in haar derde professionele rol, achter de marktkraam. We hebben het wel eens vaker geconstateerd: als je in dit soort omgevingen wilt overleven, helpt het soms om een multitasker zijn.
VALDEZ

Van Palmer rijden we naar Valdez, wederom een lange autorit, helemaal om het Chugach gebergte heen. Het landschap is gehuld in dikke flarden bewolking, onder ons meandert de brede Matanuska rivier. Achter het dal is nog net de Matanuska gletsjer zichtbaar. Voor de derde keer passeren we Copper Center. We maken een praatje met twee oude mannen in het George I. Ashby Memorial Museum, wat een majestueuze naam is voor een minimuseumpje gerund door vrijwilligers – door hen dus. Als het iets laat zien dan is het hoe zwaar het leven hier geweest is in vroeger tijden. Terwijl we doorrijden spotten we een coyote langs de weg. We nemen onderweg een snelle duik in een meertje, het is lang zo koud niet als gisteren. Langzaamaan verslechtert het weer. In de stromende regen rijden we langs de Worthington glacier. Dit zou een spectaculaire route moeten zijn maar we hebben nauwelijks zicht. In Valdez lukt het maar net om droog in te checken. De conciërge van ons motel kijkt alsof het al zijn hele leven regent, de arme man. Gelukkig is achter het motel een brouwpub waar we midden in een feestje belanden, de aanleiding is iets traditioneels met oogst of jacht. In een carnavalesk sfeertje leggen wij onverstoord onze kaarten met een craftbiertje erbij. Zo zit ik er graag bij als reiziger: fully immersed, als een vlieg op de muur.
Valdez is een boom-en-bust stad, een stad van euforie en van rampen. Aan de rand van de stad staan een paar peperdure graansilo’s, anticiperend op een graaneconomie die nooit kwam. Eerder was Valdez al een hotspot van outfitters die probeerden een graantje mee te pikken – no pun intended – van de goudkoorts. Tegen de tijd dat de goudzoekers er achter kwamen dat het allemaal niet zo makkelijk was had je ze toch mooi een uitrusting verkocht. Veel van de aantrekkingskracht voor avonturiers en handelaren dankt de stad aan haar geografische ligging: Valdez is de noordelijkste haven in Alaska die ijsvrij is. Daarmee leek het de beste plek voor goudzoekers om aan land te gaan en vanaf hier de barre tocht voort te zetten naar de binnenlanden van Alaska en Yukon.
Diezelfde ijsvrije haven is de reden dat in Valdez de Trans-Alaskapijpleiding eindigt, de oliepijplijn die we eerder deze reis tegenkwamen. In Valdez stroomt de olie uit de leiding in de tankers. Een van die superolietankers is berucht en draagt nota bene de naam van de stad: de Exxon Valdez liep op 24 maart 1989 op een rif. Dat gebeurde hier voor de kust, en het werd een van de grootste milieurampen ooit. In het Valdez Museum, recht tegenover ons motel, wordt uitgebreid aandacht besteed aan deze olieramp. Er is ook aandacht voor die andere ramp die de regio over zich heen kreeg: de Great Alaska Earthquake van 1964, de krachtigste aardbeving ooit in Noord-Amerika. Valdez werd zwaar getroffen. De locatie werd na de aardbeving niet meer als een veilige woonplek beschouwd en de hele stad werd vier mijl verderop opnieuw opgebouwd. Bizar detail: zowel de aardbeving als de olieramp voltrokken zich op Goede Vrijdag, met 25 jaar ertussen.
Een van de meest fascinerende plekken die we bezoeken in Valdez is de Solomon Gulch Hatchery (SGH). Een hatchery is letterlijk vertaald een broederij. Ik vind dat geen geweldig woord, voor je het weet lees je boerderij en dat is net iets anders. Uit een boerderij (fish farm) komt kweekzalm. De SHG zou ik eerder een vruchtbaarheidskliniek voor wilde zalm noemen – met de nuance dat de aanleiding niet zozeer is dat zalmen een voortplantingsprobleem hebben als wel dat wij er te veel van eten. De SGH is door de lokale visserijsector opgericht, met als doel om de wildpopulatie op peil te houden. Lang verhaal kort: vanaf een rotsig strandje, op de plek waar het water van het iets hoger gelegen Solomon Lake door een kloof richting de zee stroomt, zijn we getuige hoe duizenden paringsrijpe zalmen vanuit de zee terugzwemmen naar hun geboorteplek. Via een zogenaamde visladder wordt de zalm de “kliniek” in geleid waar na de zomer de eitjes worden gelegd. Die eitjes groeien uit tot jonge zalmen die in het voorjaar weer worden uitgezet in de oceaan. En het is dringen voor de poorten van de kliniek. Stonden we vorige week bij Bear Creek nog in het water te staren naar die ene zalm die zich boven het wateroppervlak waagde, hier zien we een enorme hoeveelheid zalmen die over elkaar heen door het water buitelen. En dat niet alleen: de overdaad aan vissen trekt veel andere dieren aan. Het is een waanzinnig tafereel. Tussen de massa’s zalmen door zwemmen een paar dozijn zeeleeuwen. Voor hen is het prijsschieten, ze hoeven hun mond maar open te doen of ze hebben te eten. De mannetjes laten met luid gebrul horen dat ze er zijn. Boven het water zweven zeemeeuwen en af en toe laat een zeearend zich zien. Het is een vreetfestijn van jewelste; op het strandje liggen dode en half opgevroten vissen. Als je te dicht bij het water staat kan er zomaar een zalm aan je voeten liggen te spartelen; ik kan me goed voorstellen dat zij zelf af en toe door de vis het water niet meer zien. Je loopt op deze plek zelfs kans om beren aan te treffen. Zover komt het niet, de twee keer dat wij hier onze ogen uitkijken. We betwijfelen overigens of we daar rouwig om zijn.

In Valdez maken we ook onze derde kanotocht van deze vakantie. Rob is dit keer de gids, een energieke positivo die ons veel weet te vertellen. We varen op het smeltwater van Valdez Glacier. De buitentemperatuur is een graad of zestien, het water is niet warmer dan één graad. De focus van deze tocht ligt niet op de gletsjer maar op het ijs dat er voortdurend vanaf kalft. Het is hier onwaarschijnlijk mooi. We peddelen tussen ijsschotsen in alle soorten en maten: het grootst zijn de ijsbergen, dan komen de bergy bits, de growlers, het brash en tenslotte het cocktail ice. We zien ze in het wit, in het zwart, in het blauw, met schubben erop en met grotten erin. Er ligt zoveel ijs in het meer dat Rob regelmatig een stukje vooruit moet peddelen om een veilige doorgang te vinden. Spannend wordt het nooit, het is vooral heel mooi.
KNIK RIVER & NAAR HUIS
Maandagochtend verlaten we Valdez. We rijden naar onze laatste bestemming van deze vakantie, Knik River. Het weer is mooi, de thermometer tikt de negentien graden aan. We proberen te zwemmen onderweg, in Lake Louise en in een klein vennetje langs de weg, maar dat is geen succes dankzij steekvliegen, modder en waterplanten.
Knik River is een gletsjerrivier gevoed door Knik Glacier, de gletsjer die het dichtst bij Anchorage ligt maar desondanks goed verstopt is. Knik River is zo breed dat het bijna een meer lijkt. Op loopafstand van onze accommodatie zijn twee bruggen over de rivier, pal naast elkaar, de oude en de nieuwe Knik River Bridge. De oude is nog slechts voor voetgangers toegankelijk. We lopen er ‘s avonds overheen, het blijkt ook een aantrekkelijke hangplek voor jongeren.

We overnachten op de onderverdieping van een huis. Het is even wennen; we hebben boodschappen gedaan maar er is geen koelkast. Wel staat er een loopband in de kamer, en een kast vol boeken over politieke filosofie, libertarisme en zelfvoorzienendheid. Even later ontmoeten we de eigenaar, een vriendelijke jonge gast. Hij is nog maar net gestart met de verhuur; hij regelt meteen ijs voor in onze koelbox. En hij belooft de volgende ochtend een koelkastje te kopen, in de Walmart – als we hem mogen geloven is hij daar in zijn hele leven minder vaak geweest dan wij in één vakantie. Wanneer hij de volgende ochtend het koelkastje op zijn plaats zet, loopt hij rond met ontbloot bovenlijf en een vuurwapen op zijn heup. Hij lijkt me het prototype van de vrijheidslievende Alaskaan. Wapenbezit is natuurlijk een ding in Amerika. Diverse keren zagen we langs de weg borden met de waarschuwing “Don’t discharge arms within 0.25 mile from road.” En meer dan eens waren deze borden doorzeefd met kogelgaten. Bij Three Bears, de buitensportwinkel, hadden we al eens onze ogen uitgekeken bij de vuurwapenbalie. De verkoper liet ons een gun vasthouden, de zwaarste die hij had. Hij pakte ook de bijbehorende munitie erbij. “En wat doe je ermee”, vroegen we, “zijn deze om te jagen?” “To protect yourself,” was het antwoord. Hij moest er zelf ook wel een beetje om lachen, zo’n wapenschap in de supermarkt.
De vakantie is bijna ten einde. Ter afsluiting gaan we op de laatste dag naar het Alaska Zipline Adventure Park, zo’n bos waarin je hangend aan een harnasje met een katrol over een kabel glijdt, van de ene boom of bergtop naar de andere. Ellen twijfelt of het goed is voor haar rug. En ik zou peentjes zweten bij de gedachte alleen al dat ik omhoog moest. Maar de kinderen vinden dit leuk, en onze aanname is dat zij zonder ons erin mogen. Dat is niet zo, er moet een volwassene mee. Onder het motto “samen uit, samen thuis”, of ik weet eigenlijk niet meer waarom – misschien omdat het zielig is als één persoon overleeft? – staan we na het gebruikelijke ritueel van het ondertekenen van de waivers ineens vier pax sterk bij de instructie. Tijd voor zenuwen is er niet. Met een pick-up truck worden we naar de start gereden. Er zijn zes etappes. De eerste is een zipline zoals je die ook wel in een speeltuin ziet. De tweede idem, maar dan ietsje hoger. Tot zover is het kinderspel. Maar dan begint het echte werk: achtereenvolgens krijgen we de hoogste (76 meter), de langste (380 meter), de snelste (72 km/uur) en de, nou ja, laatste van de zes ziplines voor onze kiezen. Er zijn twee instructeurs mee; de een gaat telkens vooruit en de andere is de hekkensluiter. Zo is er altijd aan beide kanten van de kloof een competent persoon in wiens handen wij ons leven leggen. Zij zorgen dat we voortdurend gezekerd zijn op de platforms. Misschien zijn de loopbruggetjes tussen de platforms nog het engste van de hele exercitie, maar eigenlijk valt ook dat wel mee. Het is een kwestie van vertrouwen en genieten, wat ons alle vier met glans lukt.
Voor de tweede en laatste keer rijden we naar Hatcher Pass voor de lunch. Het is wat drukker dan de vorige keer, een stukje verderop zijn paragliders aan het stunten. Ellen en ik nemen nogmaals een duik in het meertje. “Oh My God they are swimming!!” roept een vrouw. Ik zou me meer zorgen maken om die paragliders die vlak langs de bergrand scheren. We houden het er maar op dat Amerikanen een iets anders risicobesef hebben dan wij.
‘s Avonds maken we nog een laatste ritje langs Knik River. De rivier zelf laat zich door de begroeiing moeilijk zien, maar daar waar we toegang hebben ziet het er prachtig uit in het avondlicht. Op de valreep spotten we een eland. We maken een praatje met een stel uit Arizona. Ze zijn een jaar of zes geleden met pensioen gegaan. Hij – achternaam van der Beek – blijkt Nederlandse roots te hebben. Als wij een opsomming maken van typisch Nederlandse karaktertrekken lijken er wat kwartjes te vallen bij zijn vrouw, tot hilariteit van allen. Net als wij genieten ze van wat hun prachtige land te bieden heeft. En ook zij verwonderen zich over de turbulente staat van de wereld en de VS in het bijzonder. “Waarom is iedereen zo boos de afgelopen paar jaar?” verzucht zij, “en niet een beetje meer dankbaar voor hoe goed we het hebben aan deze kant van de wereld?” Ik zeg, zet die maar op een Delfts Blauw tegeltje, mevrouw van der Beek.
Eklutna lake, Matanuska glacier, Denali NP, Talkeetna



















Kenai Peninsula – Seward, Cooper Landing en Hope























Homer



























Palmer, Hatcher Pass en Knik River











Valdez



















